Đau bao tử: Nguyên nhân, triệu chứng và cách xử lí

Đau bao tử là cách gọi phổ biến của tình trạng đau hoặc khó chịu được cho là xuất phát từ dạ dày. Tuy nhiên, không phải cứ đau vùng bụng trên, đầy hơi hay ợ chua đều đồng nghĩa với viêm hoặc loét dạ dày.

Đằng sau triệu chứng đau bao tử có thể là nhiễm H. pylori, tác dụng của thuốc giảm đau chống viêm, khó tiêu chức năng, viêm loét dạ dày – tá tràng hoặc thậm chí một vấn đề không bắt nguồn từ dạ dày. Vì vậy, xác định đúng nguyên nhân là bước quan trọng trước khi điều trị.

1. Đau bao tử là gì?

Đau bao tử không phải tên của một bệnh cụ thể mà thường được dùng để mô tả đau, nóng rát hoặc khó chịu ở vùng thượng vị, tức khu vực phía trên rốn và dưới xương ức.

Tùy nguyên nhân, cơn đau có thể:

• Âm ỉ hoặc nóng rát.
• Xuất hiện khi đói hoặc vào ban đêm.
• Khó chịu hơn sau ăn.
• Đi kèm nhanh no, đầy bụng, buồn nôn hoặc ợ hơi.

Điều đáng lưu ý là vị trí dạ dày không phải “bản đồ chẩn đoán”. Đau vùng bụng trên còn có thể liên quan đến các cơ quan khác, vì vậy không nên chỉ dựa vào vị trí đau để tự kết luận bệnh.

2. Những nguyên nhân gây đau bao tử cần chú ý

2.1. Nhiễm vi khuẩn H. pylori

1. pylori là vi khuẩn có khả năng tồn tại trong lớp nhầy của niêm mạc dạ dày. Nhiễm kéo dài có thể gây viêm và là một trong những nguyên nhân quan trọng của loét dạ dày – tá tràng.

Tuy nhiên, nhiễm H. pylori không đồng nghĩa chắc chắn sẽ đau dạ dày, bởi nhiều người nhiễm vi khuẩn này không có triệu chứng.

2.2. Thuốc giảm đau chống viêm NSAID

Các thuốc như aspirin, ibuprofen và naproxen có thể làm niêm mạc dạ dày dễ bị tổn thương hơn, đặc biệt khi sử dụng kéo dài, liều cao hoặc ở người có thêm các yếu tố nguy cơ.

1. pylori và NSAID hiện được xem là hai nguyên nhân phổ biến nhất của loét dạ dày – tá tràng.

2.3. Viêm, loét và khó tiêu chức năng

Đau vùng thượng vị không phải lúc nào cũng đồng nghĩa có một ổ loét.

Một số người có đau, nóng rát, nhanh no hoặc đầy sau ăn nhưng khi kiểm tra không phát hiện tổn thương giải thích đầy đủ triệu chứng. Trường hợp này có thể liên quan đến khó tiêu chức năng, một rối loạn tương tác giữa não và đường tiêu hóa.

2.4. Rượu bia, hút thuốc và lối sống

Rượu có thể kích thích và làm tổn thương niêm mạc dạ dày. Hút thuốc cũng liên quan đến nguy cơ loét và có thể làm quá trình lành ổ loét chậm hơn.

Ăn quá no, ăn nhanh, một số món cay hoặc nhiều chất béo có thể làm triệu chứng khó chịu tăng ở một số người, nhưng không nên coi đây là nguyên nhân duy nhất gây bệnh.

3. Triệu chứng đau bao tử thường gặp

Triệu chứng đau bao tử có thể khác nhau tùy nguyên nhân. Một số biểu hiện thường gặp gồm:

• Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị.
• Nhanh no dù chưa ăn nhiều.
• Cảm giác đầy khó chịu sau ăn.
• Chướng bụng.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Ợ hơi.
• Ăn uống kém hơn bình thường.

Loét dạ dày – tá tràng có thể gây đau khi bụng rỗng hoặc ban đêm ở một số người, nhưng ở người khác, ăn lại khiến cơn đau tăng. Vì thế, đau khi đói không tự động đồng nghĩa với loét dạ dày.

3.1. Khi nào nên nghĩ thêm đến trào ngược?

Nếu triệu chứng nổi bật là:

• Ợ chua.
• Dịch hoặc thức ăn trào lên họng.
• Chua hoặc đắng miệng.
• Nóng rát vùng ngực, đặc biệt phía sau xương ức.
• Khó chịu tăng khi nằm xuống.

thì cần nghĩ thêm đến triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản thay vì chỉ gọi chung là đau bao tử.

Ho, khàn tiếng hay đau họng cũng có thể xuất hiện cùng trào ngược, nhưng viêm họng do trào ngược không nên được tự chẩn đoán chỉ dựa trên triệu chứng vùng họng, bởi còn nhiều nguyên nhân tai mũi họng và hô hấp khác.

4. Khi nào đau bao tử cần đi khám?

Một cơn đau không cần phải dữ dội mới đáng chú ý. Sự thay đổi của triệu chứng theo thời gian đôi khi quan trọng hơn mức độ đau.

Nên đi khám nếu xuất hiện:

• Đau kéo dài, tái diễn thường xuyên.
• Ăn ngày càng ít vì nhanh no.
• Khó nuốt hoặc đau khi nuốt.
• Nôn kéo dài.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Chán ăn rõ rệt.
• Nôn ra máu hoặc chất giống bã cà phê.
• Đi ngoài phân đen.
• Đau bụng đột ngột, dữ dội và không giảm.

Nôn ra máu, đi ngoài phân đen, đau bụng đột ngột dữ dội không giảm, chóng mặt/ngất hoặc biểu hiện mệt lả cần đi khám để xử trí kịp thời, không nên tiếp tục tự điều trị tại nhà.

5. Đau bao tử được điều trị như thế nào?

Không có một loại thuốc điều trị giống nhau cho mọi trường hợp đau bao tử. Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân được xác định.

5.1. Trường hợp nhiễm H. pylori

Khi xét nghiệm xác nhận nhiễm H. pylori và có chỉ định điều trị, bác sĩ sẽ lựa chọn phác đồ tiệt trừ phù hợp, thường phối hợp thuốc ức chế acid với phác đồ kháng sinh. Sau điều trị cần kiểm tra lại để xác nhận H. pylori đã được diệt trừ.

Sau điều trị, người bệnh có thể cần kiểm tra lại để xác nhận vi khuẩn đã được loại bỏ.

5.2. Trường hợp liên quan đến NSAID

Bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh loại thuốc, liều dùng hoặc thời gian sử dụng NSAID, đồng thời sử dụng thuốc giúp ổ loét lành nếu cần.

Không nên tự ngừng thuốc đang được kê để điều trị bệnh khác mà chưa trao đổi với bác sĩ.

5.3. Thuốc giảm tiết acid

Các thuốc như nhóm ức chế bơm proton hoặc một số thuốc giảm tiết acid khác có thể được sử dụng trong những bệnh lý phù hợp.

Việc dùng loại thuốc nào và trong bao lâu phụ thuộc vào chẩn đoán, không nên tự duy trì thuốc kéo dài chỉ vì thấy giảm đau.

6. Chế độ sinh hoạt có vai trò gì?

Điều chỉnh sinh hoạt có thể giúp giảm các yếu tố làm triệu chứng tăng:

• Ăn vừa đủ và tránh những bữa quá lớn.
• Ăn chậm, nhai kỹ.
• Theo dõi món ăn thực sự làm triệu chứng của bản thân tăng.
• Hạn chế rượu bia và không hút thuốc.
• Không nằm ngay sau ăn nếu thường xuyên có trào ngược.
• Tránh tự lạm dụng thuốc giảm đau NSAID.

Đáng chú ý, NIDDK cho biết chưa có bằng chứng cho thấy một chế độ ăn đặc biệt có vai trò quan trọng trong việc gây ra, phòng ngừa hoặc điều trị loét dạ dày – tá tràng. Vì vậy, không nhất thiết phải kiêng hàng loạt thực phẩm nếu chúng không thực sự làm triệu chứng tăng.

7. Giải pháp hỗ trợ khi dạ dày xuất hiện triệu chứng khó chịu

Với người có các biểu hiện liên quan đến dư thừa acid như đầy bụng, ợ hơi, ợ chua, nóng rát hoặc đau vùng thượng vị, bên cạnh điều chỉnh sinh hoạt có thể tham khảo thêm sản phẩm hỗ trợ phù hợp.

Hỗn dịch dạ dày Anvitra có công dụng:

• Hỗ trợ giảm acid dạ dày.
• Hỗ trợ giảm đầy bụng, ợ hơi, ợ chua.
• Hỗ trợ giảm nóng rát, đau vùng thượng vị.
• Hỗ trợ giảm khó nuốt, buồn nôn.
• Hỗ trợ bảo vệ và giảm nguy cơ viêm loét dạ dày.

Sản phẩm được bào chế dưới dạng hỗn dịch, có thể uống trực tiếp hoặc pha với nước ấm.

Chủ động điều chỉnh ăn uống, sinh hoạt và lựa chọn giải pháp hỗ trợ phù hợp có thể giúp chăm sóc hệ tiêu hóa tốt hơn.

📞 Hotline tư vấn (miễn cước): 1800.234.558

Hỗn dịch dạ dày Anvitra là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.