Các nhóm thuốc chính gây loét dạ dày tá tràng

29/04/2016 15:04:53 1 203 lượt xem
Share Button

Thuốc giảm đau, hạ sốt chống viêm gồm các NSAIDs và các steroid hiện nay được dùng rất nhiều trong các bệnh xương khớp, các cơn đau do viêm cơ, đau thoái hóa khớp (hư khớp)… việc sử dụng các thuốc này lâu dài có thể gây viêm loét dạ dày tá tràng, xuất huyết tiêu hóa, thủng dạ dày….

Hầu hết trường hợp, các thuốc chống viêm không có nhân steroid (NSAIDs) chỉ là yếu tố nguy cơ nhưng là yếu tố nguy cơ hàng đầu hiện nay, tuy nhiên trong một số trường hợp có thể coi chúng là nguyên nhân gây loét.

Cơ chế gây xuất huyết và viêm loét dạ dày tá tràng của thuốc giảm đau NSAIDs:

  1. Trực tiếp gây tổn thương niêm mạc dạ dày: Do tính chất acid yếu của NSAIDs, đặc biệt là aspirin khiến chúng không bị ion hóa ( trong môi trường acid cao của dạ dày) mà phát huy ái tính với lipid, nhờ vậy chúng dễ dàng thấm qua lớp nhầy để tiếp cận với biểu mô niêm mạc nhưng ở đây pH tương đối cao nên chúng lại có điều kiện ion hóa để có tác dụng phá hoại.
  2. Có tác dụng làm giảm tính kị nước của lớp nhầy, giúp cho acid dịch vị có thể khuếch tán và tiếp cận với biểu mô niêm mạc.
  3. Cơ chế khác nữa là khi vào máu, NSAIDs được phân hủy tại gan và hệ võng nội mô để tạo ra các sản phẩm chuyển hóa, sẽ được bài tiết theo mật. Các sản phẩm chuyển hóa này đã được minh chứng là có thể gây tổn thương cho niêm mạc ruột( nơi tiếp thu mật) và khi có hội chứng trào mật lên dạ dày thì chúng có thể gây tổn thương dạ dày, nhiều khi là cả thực quản.
  4. Làm suy giảm hàng rào bảo vệ, ức chế tổng hợp prostaglandin; gây giảm vi lượng tuần hoàn ở niêm mạc, ngăn cản quá trình tái tạo và tự sửa chữa Prostagladin có tác dụng kích thích sản xuất NaHCO3 , tái sinh tế bào, phát triển mao mạch . Còn các thuốc steroid gây tăng tiết HCl và pepsin.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ biến chứng của thuốc giảm đau NSAIDs trên dạ dày bao gồm.

+ Tuổi bệnh nhân : tuổi càng cao càng dễ biến chứng và càng nặng.

+ Lịch sử của loét cũ: loét càng lâu, càng dễ biến chứng.

+ Dùng NSAIDs đồng thời với các corticoides; dùng liều cao, dùng phối hợp nhiều loại thuốc cụ thể trong NSAIDs, Dùng NSAIDs đồng thời với các thuốc chống đông máu.

người nghiện rượu bia dễ bị viêm loét dạ dày do dùng NSAIDs gấp chục lần

Người nghiện rượu bia dễ bị viêm loét dạ dày do dùng NSAIDs gấp chục lần

+ Dùng khi bệnh nhân đã có những rối loạn hệ thống nặng, ví dụ dùng NSAIDs trong các bệnh mạn tính gan thận, khi người bênh có vi khuẩn H.P trong dạ dày, người hút thuốc, người uống rượu, đặc biệt là khi nghiện hai thứ này nguy cơ cao gấp hàng chục lần so với người không sử dụng.

Cách hạn chế tác hại của thuốc giảm đau trên dạ dày:

  • Sử dụng các biện pháp giảm đau khác thay vì lợi dụng thuốc
  • Khi sử dụng thuốc giảm đau nhớ kĩ các nguyên tắc dưới đây

+  Nên bắt đầu bằng loại thuốc có ít tác dụng không mong muốn nhất. Lý do lựa chọn thuốc trong nhóm dựa trên tình trạng cụ thể của mỗi bệnh nhân. Cần thận trọng ở các đối tượng có nguy cơ: tiền sử dạ dày, tim mạch, dị ứng, suy gan, suy thận, người già, phụ nữ có thai… và chỉ định thuốc dựa trên sự cân nhắc giữa lợi và hại khi dùng thuốc.
+  Nên khởi đầu bằng liều thấp nhất, không vượt liều tối đa và duy trì liều tối thiểu có hiệu quả. Dùng thuốc trong thời gian ngắn nhất có thể.
+  Phải theo dõi các tai biến dạ dày, gan, thận, máu, dị ứng…
+  Không sử dụng đồng thời hai hoặc nhiều thuốc chống viêm không steroid, vì kết hợp các thuốc trong nhóm không tăng hiệu quả mà gây tăng tác dụng không mong muốn.
+ Đường tiêm bắp không dùng quá 3 ngày. Nên dùng đường uống do thuốc được hấp thu dễ dàng qua đường tiêu hóa. Mỗi thuốc có dạng bào chế riêng, do đó đa số các thuốc uống khi no song một số thuốc có thời gian uống theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Ví dụ Voltaren SR: uống sau ăn 1h, chứ không uống lúc no như các loại diclofenac khác
+  Cần kết hợp với thuốc giảm đau (nhóm paracetamol) và cố gắng điều trị nguyên nhân gây bệnh (điều trị đặc hiệu, điều trị cơ bản bệnh, kết hợp nhóm DMARDs- Disease-modifying antirheumatic drugs đối với một số bệnh khớp tự miễn).

Video

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN

Có thể bạn quan tâm

error: Content is protected !!